Przejdź do treści

Synthwave: skąd się wziął i dlaczego wciąż wraca do elektroniki

Synthwave narodził się w połowie lat 2000. we Francji jako hołd dla lat 80., a „Drive”, „Stranger Things” i „Blinding Lights” wciąż przywracają go do głównego nurtu. Historia, cechy brzmienia i to, jak ten gatunek słychać u MuzaIK.

7 min czytaniaRedakcja Magazynu MuzaIK

Pobierz .md

Wsiadasz do samochodu po północy, miasto świeci na niebiesko i różowo, a z głośników płynie arpeggio, które brzmi jak ścieżka dźwiękowa filmu, którego nigdy nie było. Tak w kilku słowach brzmi synthwave. To gatunek urodzony w XXI wieku, a mimo to od pierwszego taktu kojarzy się z latami 80.

W tym tekście opowiem ci, skąd się wziął, po czym go rozpoznasz i dlaczego co kilka lat znów wraca do głównego nurtu. Na koniec pokażę, jak to brzmienie słychać w utworach MuzaIK, i dam ci kilka kroków na start, jeśli chcesz stworzyć coś swojego, z AI albo bez.

Skąd się wziął synthwave: lata 80. odtworzone z pamięci

Synthwave nie powstał w latach 80. Wyrósł w drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku, głównie we Francji i w Europie Zachodniej [1]. Muzycznie wywodzi się z ówczesnej muzyki tanecznej, przede wszystkim z house'u i nu disco [2]. Bywa też opisywany jako odnoga sceny french house [3].

Inspiracje sięgały dalej. Producenci łączyli italo disco z filmowymi partyturami Johna Carpentera, Vangelisa i Tangerine Dream [3]. Do tego doszły muzyka z gier 8- i 16-bitowych oraz ścieżka Vangelisa do „Łowcy androidów” Ridleya Scotta z 1982 roku, dziś jeden z filarów kultury synthwave [4]. Dla pierwszych twórców były to wspomnienia z dzieciństwa, które przenieśli do współczesnej produkcji [4]. Badacze wskazują, że gatunek był częścią szerszej fali: młodzi artyści czerpali z kultury, w której dorastali w latach 80. [1].

Za pionierów uważa się Francuza Kavinsky'ego, którego „Testarossa Autodrive” z 2006 roku wyznaczył filmowe, „samochodowe” brzmienie gatunku, oraz Davida Grelliera, czyli College, założyciela Valerie Collective [3]. Na początku nikt nie mówił „synthwave”. Najpopularniejsze były nazwy „outrun” i „outrun electro”, a także „retro electro”, a określenie „synthwave” wysunęło się na prowadzenie mniej więcej około 2014 roku [2].

Słowo „outrun” pochodzi od gry. Out Run to wyścigówka na automaty, którą Sega wydała w 1986 roku, a wyreżyserował Yu Suzuki [5]. Termin przylgnął do gatunku, bo w tej grze, podobnie jak w samym synthwave, jazda i muzyka szły w parze [6].

Drive, czyli moment, w którym usłyszeli wszyscy

Przełom przyszedł w 2011 roku razem z filmem „Drive” Nicolasa Windinga Refna, w którym Ryan Gosling zagrał kaskadera i kierowcę uciekających przestępców [6]. Na ścieżce dźwiękowej znaleźli się Kavinsky, College, Johnny Jewel (w składach Desire i Chromatics) i kompozytor Cliff Martinez [6]. Film otwiera „Nightcall” Kavinsky'ego [7], a w zestawie jest też „A Real Hero” College'a z gościnnym udziałem Electric Youth [8].

Płyta ukazała się na CD 19 września 2011 roku, a wcześniej dzięki poczcie pantoflowej w internecie dobrze sprzedawała się w iTunes [7]. Doszła do 30. miejsca na liście Billboard 200 [7]. Synthwave dojrzewał już wcześniej, bo pierwsze albumy wychodziły rok lub dwa lata przed premierą filmu, ale to „Drive” rozpalił gatunek i zrobił z niego pełnoprawny nurt [4].

Od neonów do horroru: odnogi gatunku

Po „Drive” synthwave zaczął się dzielić. Około 2012 roku wykrystalizował się darksynth: Perturbator i Carpenter Brut skierowali gatunek w szybszą i bardziej agresywną stronę, z ciężkim basem electro i industrialu [9]. Wielu producentów tej fali przyszło ze sceny metalowej [9]. Perturbator wydał „Dangerous Days” w 2014 roku w wytwórni Blood Music, która wcześniej wydawała głównie ekstremalny metal [10].

Na drugim biegunie jest odmiana piosenkowa. Synthwave to w większości muzyka instrumentalna, ale zdarzają się wyjątki [1], a nurt nazywany retrowave często sięga po popowe wokale [3]. MusicRadar zauważa, że duża część synthwave'u opiera się na piosence i ma wolniejsze tempo niż pokrewne electro house czy nu disco [6].

Ważna jest też warstwa obrazu: okładki i teledyski są integralną częścią gatunku [1]. Najlepszy przykład to „Kung Fury”, szwedzki średniometrażowy film Davida Sandberga z 2015 roku z Davidem Hasselhoffem w obsadzie, pokazany premierowo w Cannes 22 maja 2015 roku [11]. Muzykę napisał Mitch Murder, z którym reżyser skontaktował się w 2013 roku [12].

Cechy brzmienia: co sprawia, że to „brzmi jak lata 80.”

Synthwave opiera się na technikach produkcji i instrumentach z lat 80., przede wszystkim na syntezatorach analogowych i automatach perkusyjnych [3]. W praktyce, gdy słuchasz z uchem producenta, wyłapiesz kilka stałych elementów:

ElementJak brzmiPo co jest
Arpeggio syntezatoraszybko powtarzane nuty akordu, często z echemnapędza utwór jak silnik
Szerokie padydługie, miękkie plamy dźwięku w stereobudują „nocne niebo” w tle
Pulsujący basrówne ósemki z syntezatoradaje taneczny, jednostajny ruch
Werbel z gated reverbpotężny pogłos ucięty nagleten charakterystyczny „huk” lat 80.
Lead syntezatoraśpiewna melodia, często solówkazastępuje gitarę z rockowych ballad

Najwięcej historii kryje werbel. Gated reverb powstał w londyńskim Townhouse Studios, gdy Steve Lillywhite i Hugh Padgham nagrywali perkusję Phila Collinsa, który na prośbę Petera Gabriela grał bez talerzy w utworze „Intruder” [13]. Do tego eksperymentu doszło w 1979 roku [14]. Padgham z ekipą przez całą noc przerabiali stół, żeby powtórzyć ten efekt następnego dnia [15]. „Intruder” był pierwszy, ale sławę technice przyniósł „In the Air Tonight” Collinsa, a gated reverb stał się brzmieniem perkusji lat 80. [15].

Dobra rada od DJ-a: nie przesadzaj z „vintage'em”. Już ścieżka do „Drive” była wyraźnie retro, ale podana nowocześnie, świadomie i z lekkim przymrużeniem oka [6]. Czysty dół pasma i nowoczesna głośność nie kłócą się z neonami, wręcz pomagają im zabłysnąć.

Dlaczego synthwave wraca

Pierwszy powód to pokolenie. Twórcy, którzy pamiętali lata 80. z dzieciństwa, przenieśli je do teraźniejszości jako retrofuturystyczną mieszankę [4]. Nostalgia działa tu jednak w szczególny sposób: to tęsknota za latami 80. z wyobraźni, z filmów i gier, a nie za faktycznym codziennym życiem tamtych lat.

Drugi powód to ekran. Już w 2016 roku pisano, że od czasu „Drive” syntezatorowa estetyka zyskuje popularność wśród kompozytorów filmowych [16]. Muzyka Kyle'a Dixona i Michaela Steina z teksańskiej grupy Survive do serialu „Stranger Things” wyraźnie nawiązywała do Carpentera, Giorgia Morodera i Tangerine Dream, a AV Club uznał ją za największe jak dotąd wyjście synthwave'u do mainstreamu [17]. Motyw przewodni serialu zdobył nagrodę Emmy w 2017 roku [18].

Trzeci powód to pop. Pod koniec listopada 2019 roku The Weeknd wydał „Blinding Lights”, utwór opisywany jako bezkompromisowy synthwave w stylu lat 80. [19]. Gated reverb wrócił zresztą na dobre: ABC News wymienia go w nagraniach m.in. Lorde, The 1975, HAIM i Taylor Swift [15]. Synthwave nie musi już wracać, bo stał się jednym ze stałych kolorów na palecie współczesnej muzyki.

Jest też powód praktyczny, ważny dla ciebie, jeśli tworzysz z AI. To gatunek o wyjątkowo jasnej tożsamości: kilka słów, takich jak arpeggio, gated drums, neony, nocna jazda, wystarczy, żeby słuchacz, ale też narzędzie generujące muzykę, od razu wiedział, o co chodzi.

Tak to brzmi u MuzaIK

W brzmieniu MuzaIK synthwave ma swój nocny wariant: retro elektronika lat 80. z arpeggiami, szerokimi padami i gated drums, nocną drogą i światłami miasta. Zasada jest jedna: nostalgia, ale bez taniego sentymentalizmu. Tempo kręci się wokół 110 BPM, a na pierwszym planie są polskie wokale o nostalgicznym zabarwieniu.

Typowa budowa utworu wygląda tak:

  1. Intro
  2. Zwrotka
  3. Refren
  4. Zwrotka
  5. Refren
  6. Solo syntezatora
  7. Refren ×2
  8. Outro

Zwróć uwagę na punkt 6. Solo syntezatora to ukłon w stronę popu lat 80., w którym lead często grał rolę gitary. Podwójny refren pod koniec daje słuchaczowi to, po co przyszedł.

Jeśli chcesz to usłyszeć, zacznij od tych utworów:

  • „Elektryczna cisza” to najbardziej taneczny zestaw: bogata sekcja syntezatorów, dynamiczny bit i nocne miasto w neonach.
  • „Neonowy cień” to klasyczne połączenie synthwave i synthpopu, z pulsującym basem i obrazem samotnego spaceru po mokrym od deszczu mieście.
  • „City of Blue Lights” brzmi bardziej mrocznie: atmosferyczne pady i przetworzony wokal.
  • „Magia” łączy ciepłe syntezatory z popem przełomu lat 80. i 90., idealna na nocną jazdę.
  • „Błysk nocy” łączy synthwave'owy bas z nowoczesnym popowym szlifem, tajemniczo i zmysłowo.
  • „Trzymaj mnie mocno” to już pogranicze z klubowym synth-popem, z mroczną, hipnotyzującą atmosferą.

Jak zacząć własny utwór synthwave

Nieważne, czy pracujesz w DAW, czy z generatorem AI, kolejność myślenia jest podobna:

  1. Wybierz obraz. Nocna jazda, deszczowe miasto, parkiet w dymie. Synthwave to muzyka obrazowa, więc obraz prowadzi aranżację.
  2. Ustal tempo. Okolice 100–118 BPM dobrze sprawdzają się w odmianie piosenkowej. Darksynth zwykle idzie szybciej [9].
  3. Zbuduj silnik. Arpeggio plus pulsujący bas na ósemkach to fundament, na którym wszystko stoi.
  4. Dodaj przestrzeń. Szeroki pad i werbel z gated reverb. W prompcie AI wpisz to wprost, np. „gated reverb drums, arpeggiated synths”.
  5. Zostaw miejsce na solo. Melodyjny lead syntezatora po drugim refrenie to klasyka.
  6. Słuchaj porównawczo. Puść obok swój miks i ulubiony utwór z gatunku i porównaj szerokość, jasność i głośność.

FAQ

Czy synthwave, outrun i retrowave to to samo?

Prawie. „Outrun” i „outrun electro” to wczesne nazwy gatunku, które później ustąpiły słowu „synthwave” [2]. Dziś „outrun” często oznacza konkretne, pierwotne brzmienie z najwcześniejszych wydawnictw [2], a „retrowave” odmianę z popowymi wokalami [3].

Czy synthwave musi być instrumentalny?

Nie. Większość nagrań to instrumentale, ale wyjątków nie brakuje [1]. Utwory z wokalem, także po polsku, mieszczą się w gatunku, co dobrze słychać w repertuarze MuzaIK.

Czym synthwave różni się od darksynthu?

Darksynth jest szybszy, cięższy i bardziej agresywny, czerpie z metalu, industrialu i muzyki z horrorów [9]. Synthwave w klasycznej odmianie stawia raczej na melodię i nocny, nostalgiczny klimat.

Od czego zacząć słuchanie?

Od ścieżki dźwiękowej „Drive”, potem Kavinsky, College i Mitch Murder [6][12]. Jeśli lubisz ciemniejsze brzmienia, sięgnij po Perturbatora i Carpenter Bruta [9].

Ten tekst jest przewodnikiem po gatunku, a nie encyklopedią. Synthwave wciąż się zmienia, a najlepiej poznasz go uszami, najlepiej nocą i w drodze.

Źródła

  1. 1Synthwave – Wikipedia Powstanie w połowie/końcu lat 2000., Francja i Europa Zachodnia; gatunek głównie instrumentalny; warstwa wizualna; nawiązanie do dzieciństwa w latach 80.
  2. 2What Is Synthwave? – Electrozombies Korzenie w house i nu disco; wczesne nazwy outrun, outrun electro, retro electro; „synthwave” dominuje od ok. 2014.
  3. 3Synthwave – Aesthetics Wiki Odnoga french house; wpływy Carpentera, Vangelisa, Tangerine Dream, italo disco; Kavinsky „Testarossa Autodrive” (2006); College i Valerie Collective; syntezatory analogowe i automaty perkusyjne; retrowave z wokalami.
  4. 4How Synthwave Grew from a Niche '80s Throwback – PopMatters Wpływ „Łowcy androidów” (1982), gier 8/16-bit; dzieciństwo w latach 80.; „Drive” rozpalił rozwój gatunku.
  5. 5Out Run – Wikipedia Gra wyścigowa Segi na automaty z 1986, reżyser Yu Suzuki.
  6. 6The beginner’s guide to: synthwave – MusicRadar „Drive” (2011) jako moment przełomowy; artyści na ścieżce; synthwave piosenkowy i wolniejszy; nazwa Outrun od gry z 1986.
  7. 7Drive (2011 film) – Wikipedia „Nightcall” Kavinsky'ego w napisach początkowych; premiera CD 19.09.2011; sprzedaż w iTunes; 30. miejsce Billboard 200.
  8. 8Drive (soundtrack) – Wikipedia „A Real Hero” College feat. Electric Youth na ścieżce dźwiękowej.
  9. 9Darksynth – Aesthetics Wiki Darksynth ok. 2012; Perturbator i Carpenter Brut; szybszy, agresywny; wpływy metalu, industrialu, horroru.
  10. 10Darksynth – Rate Your Music Perturbator „Dangerous Days” (2014) w Blood Music, wytwórni metalowej.
  11. 11Kung Fury – Wikipedia Szwedzki film Davida Sandberga z 2015, David Hasselhoff w obsadzie, premiera w Cannes 22.05.2015.
  12. 12Mitch Murder – Wikipedia Muzyk synthwave; kontakt z Davidem Sandbergiem w 2013 w sprawie Kung Fury.
  13. 13Gated reverb – Wikipedia Lillywhite i Padgham, Townhouse Studios, Collins bez talerzy w „Intruder” Petera Gabriela; „In the Air Tonight”.
  14. 14How Phil Collins Created the Sound of the '80s – Quillette Eksperyment z perkusją bez talerzy w Townhouse Studios w 1979 z Hugh Padghamem.
  15. 15In the Air Tonight's influence – ABC News Nocne przerabianie stołu; „Intruder” pierwszy, „In the Air Tonight” rozsławił technikę; brzmienie perkusji lat 80.; współczesne przykłady (Lorde, The 1975, HAIM, Taylor Swift).
  16. 16'Stranger Things' composers talk about their synthesizer score – YourClassical Tekst z 2016: od „Drive” estetyka syntezatorowa zyskuje popularność wśród kompozytorów filmowych.
  17. 17Stranger Things’ score is a gateway into synthwave – AV Club Dixon i Stein z Survive (Austin); nawiązania do Carpentera, Morodera, Tangerine Dream; największa ekspozycja synthwave w mainstreamie.
  18. 18Stranger Things composers taking the soundtrack on tour – MusicTech Emmy w 2017 za motyw Stranger Things.
  19. 19The Weeknd Goes Full Synthwave On ‘Blinding Lights’ – Uproxx Premiera „Blinding Lights” 29.11.2019, opis jako synthwave w stylu lat 80.

Czytaj dalej